«کاغذکنان در گذرگاه تاریخ ایران » نام اثری است که پیشینه تاریخی یکی از بخش‌های شمالی و مغفول ایران راحŒ بازمی‌نمایاند. برای درک اهمیت این تح­قیق نوانتشارحŒ معرفی اجمالی این منطقهحŒ ضروری می‌نماید.

کاغذکنان تا سال Û±Û³ÛµÛ¸حŒ یکی از بخش‌های خلخال بود که به دلیل نبود راه ارتباطی مناسب با این شهرحŒ به میانه واگذار شد. این منطقه یکی از مراکز و شهرک‌های ساخت کاغذ در دوران رونق صنعت کاغذسازی در ایرانحŒ پس از انتقال این صنعت از چین به کشورمان بود که نیاز‌های کاغذی رَبع رشیدی و تبریز راحŒ تح£مین می‌کرده است. بیشتر مردم این شهرحŒ به کاغذسازی در «کاغذخانه »‌های خویش می‌پرداخته‌اند و از سده هفتم هجریحŒ آنجا را به نام «کاغذکنان » خوانده‌اند.

کاغذکنانحŒ یکی از تاریخی‌ترین و قدیمی‌ترین مناطق شهرستان میانه و استان آذربایجان‌شرقی استحŒ که در دورانی از تاریخحŒ همچون ابتدای دوران اسلامی تا دوران ح­کومت مغولانحŒ شهری پویا و آباد بوده و قطب تجاری منطقه مح­سوب می‌شده است. این بخشحŒ سه راه دارد که یکی در سطح­ روستاییحŒ روستا‌ها را به یکدیگر ارتباط می‌دهد.

دیگری راهی است که روستا‌ها را به شهر میانه ارتباط می‌دهد و اصلی‌ترین راه آنحŒ جاده سرچم- اردبیل است که در مقیاس ملیحŒ استان اردبیل را به آزادراه تهران- تبریز متصل می‌کند و فاصله آن تا تهران راحŒ چهار ساعت کاهش می‌دهد. پژوهش مورد معرفیحŒ توسط اکبر پرندی تح£لیف شده و مح¤سسه مطالعات تاریخ معاصر ایرانحŒ آن را منتشر ساخته است.

ناشر در دیباچه این کتابحŒ در باب اهمیت موضوع و مح­توای آنحŒ چنین آورده است: «نویسنده کتاب به جهت خدمت به فرهنگ و مردم زادگاه خود و اح­یای عظمت تاریخی و فرهنگی آن سامان از سال Û±Û³Û·Û´ شروع به تح­قیق در زمینه تاریخ و جغرافیای منطقه نموده و به جمع‌آوری اطلاعات و اسناد تاریخی از دوران صفویه و قاجاریه و شناسایی علما و مشاهیر منطقه کوشیده است. کاغذکنانحŒ یکی از بخش‌های سه‌گانه شهرستان میانهحŒ از استان آذربایجان‌شرقی است.

در این کتاب و پیشینه تاریخی و موقعیت جغرافیایی منطقه یادشدهحŒ بررسی می‌شود. کاغذ‌کنان در اواخر دوره قاجار و دوره پهلویحŒ بیشترین ستم و بی‌توجهی را بر خود دیده و در طول Û³Û° سال گذشتهحŒ بیشتر مردم ساکن در آنجا به شهر‌های بزرگحŒ اکثریت به شهر تهران و ح­ومه آن مهاجرت کرده‌اند و در سال‌های اخیرحŒ مهاجرت شدت بیشتری داشته که امید است مورد توجه مسئولان قرار گیرد.

در فصل اول این اثرحŒ موقعیت جغرافیاییحŒ فرهنگی و اجتماعی کاغذکنان توصیف شده است.

فصل دوم مروری است بر سرگذشت کاغذکنان از اوایل قرون اسلامی تا ظهور صفویه.

فصل سوم درباره دوره صفویه و کاغذکنان است.

در فصل چهارمحŒ اوضاع سیاسی و اجتماعی منطقه کاغذکنان و خلخال در دوره بعد از انقلاب مشروطه بررسی شده است.

فصل پنجم به معرفی علما و مشاهیر علم و ادب کاغذکنان اختصاص دارد.

در فصل ششم آثار تاریخی کاغذکنان معرفی شده‌اند.

فصل هفتم نگاهی است به اوضاع اجتماعی کاغذکنان در دوره پهلوی به ویژه مقطع ح­اکمیت رضاخان.

صفح­ات پایانی به تصاویرحŒ اسناد و معرفی اماکن دیدنی و آثار تاریخی و رجال کاغذکنانحŒ اختصاص دارد. کتاب با نمایه اسامی به پایان می‌رسد ».

منبع:  روزنامه جوان  /نیما اح­مدپور